1.5 वास्तविक संख्याओं के लिए घातांक-नियम (Laws of Exponents for Real Numbers)
MP Board 9th Laws of Exponents for Real Numbers : MP Board 9th Laws of Exponents for Real Numbers वास्तविक संख्याओं के लिए घातांक-नियम
प्रश्नावली 1.5 (Exercise 1.5)
1. ज्ञात कीजिए (Find the value of):
(i) ![]()
- Solution: We know that
.![Rendered by QuickLaTeX.com \[(8^2)^{\frac{1}{2}} = 8^{2 \times \frac{1}{2}} = 8^1 = 8\]]()
(ii) ![]()
- Solution: We know that
.![Rendered by QuickLaTeX.com \[(2^5)^{\frac{1}{5}} = 2^{5 \times \frac{1}{5}} = 2^1 = 2\]]()
(iii) ![]()
- Solution: We know that
.![Rendered by QuickLaTeX.com \[(5^3)^{\frac{1}{3}} = 5^{3 \times \frac{1}{3}} = 5^1 = 5\]]()
2. ज्ञात कीजिए (Find the value of):
(i) ![]()
- Solution: We know that
.![Rendered by QuickLaTeX.com \[(3^2)^{\frac{3}{2}} = 3^{2 \times \frac{3}{2}} = 3^3 = 27\]]()
(ii) ![]()
- Solution: We know that
.![Rendered by QuickLaTeX.com \[(2^5)^{\frac{2}{5}} = 2^{5 \times \frac{2}{5}} = 2^2 = 4\]]()
(iii) ![]()
- Solution: We know that
.![Rendered by QuickLaTeX.com \[(2^4)^{\frac{3}{4}} = 2^{4 \times \frac{3}{4}} = 2^3 = 8\]]()
(iv) ![]()
- Solution: We know that
. Using the rule
.![Rendered by QuickLaTeX.com \[(5^3)^{\frac{-1}{3}} = 5^{3 \times \frac{-1}{3}} = 5^{-1} = \frac{1}{5}\]]()
3. सरल कीजिए (Simplify):
(i) ![]()
- Solution: Using the rule
.![Rendered by QuickLaTeX.com \[2^{\frac{2}{3} + \frac{1}{5}} = 2^{\frac{10+3}{15}} = 2^{\frac{13}{15}}\]]()
(ii) ![]()
- Solution: Using the rule
.![Rendered by QuickLaTeX.com \[\frac{1^7}{(3^3)^7} = \frac{1}{3^{3 \times 7}} = \frac{1}{3^{21}} \quad \text{or} \quad 3^{-21}\]]()
(iii) ![]()
- Solution: Using the rule
.![Rendered by QuickLaTeX.com \[11^{\frac{1}{2} - \frac{1}{4}} = 11^{\frac{2-1}{4}} = 11^{\frac{1}{4}}\]]()
(iv) ![]()
- Solution: Using the rule
.![Rendered by QuickLaTeX.com \[(7 \times 8)^{\frac{1}{2}} = 56^{\frac{1}{2}}\]]()